Kategori: Makaleler

Ivaz Bedeli Nedir? Geçmişten Günümüze Bir Değerin Evrimi Geçmişe Dönüş: Ivaz Bedelinin Tarihsel Kökenleri Ivaz bedeli, Osmanlı İmparatorluğu ve daha geniş anlamda Türk toplumunun hukuki ve ekonomik yapısında önemli bir kavram olmuştur. Ancak bu kavram, sadece bir ödeme ya da bedel olmanın ötesinde, toplumsal ilişkilerin, değerlerin ve değişim süreçlerinin izlerini taşıyan derin bir anlam taşır. Bazen iş dünyasında, bazen de günlük yaşamda karşımıza çıkan bu terim, bir zamanlar çok daha karmaşık ve farklı bir bağlamda şekillenmiştir. Bugün bunu anlamak için, geçmişe ve sosyo-ekonomik koşullara bir göz atmak gerekir. Tarihe baktığımızda, ivaz bedeli, genellikle bir şeyin karşılığı olarak alınan ödeme veya…

Hukukta İtiyadi Ne Demek? Felsefi Bir Bakış Bir Filozofun Bakışı: Hukuk ve İnsan Doğası Üzerine Hukuk, insanlık tarihinin en eski ve en temel kavramlarından biridir. Ancak hukuk, sadece bir normlar bütününden ibaret değildir; aynı zamanda insanın varoluşunu ve toplumsal ilişkilerini şekillendiren derin bir felsefi anlam taşır. Bu anlamı daha iyi kavrayabilmek için, bazen kelimelere, kavramlara ve onların içerdiği anlamlara dikkatle bakmak gerekir. Bugün, hukukta itiyadi kelimesinin felsefi bir mercekten nasıl anlaşılması gerektiği üzerine düşünmeye çalışacağız. Bu kavramın köklerine, etik, epistemoloji ve ontoloji perspektiflerinden bakarak, hukukun insana ve topluma kattığı derin anlamları keşfedeceğiz. İtiyadi

Hatim Iskatı Nasıl Hesaplanır? Geçmişten Günümüze Dönüşüm “Tarihi anlamadan geleceğe doğru sağlıklı adımlar atmak neredeyse imkansızdır. İnsanlık, geçmişteki kararlar ve hesaplar üzerine inşa edilir. Hatim iskâtı da, tıpkı bir zamanlar içtihatlarla şekillenen dini meseleler gibi, toplumların birikimleriyle şekillenen bir uygulamadır.” Bir tarihçi olarak, tarihsel süreçleri anlamanın, toplumların bugününü doğru yorumlayabilmek için ne kadar değerli olduğunu her zaman vurgulamaya çalışırım. Bugün, İslam hukukunun önemli konularından biri olan ve zamana yayılan “hatim iskâtı”nı inceleyeceğiz. İslam toplumlarında zamanla değişen bu uygulama, hem dini hem de toplumsal düzeyde önemli etkiler yaratmıştır. Hem geçmişin hem de günümüzün bu meseleye nasıl yaklaştığını, hatim iskâtı ile ilgili…

Lakap Takmak Hangi Ayette Geçiyor? Toplumsal Cinsiyet, Çeşitlilik ve Sosyal Adalet Perspektifinden Bir İnceleme Hepimiz bir noktada lakaplar duyduk: Bir arkadaş, sevdiğimiz bir karakter ya da etrafımızdaki insanlar tarafından takılan takma adlar… Çoğu zaman bu lakaplar eğlenceli ve samimidir, ancak bazen derin anlamlar taşır. Peki, lakaplar dini metinlerde nasıl ele alınır? Özellikle İslam’da, lakap takmanın yeri nedir? Bu yazıda, lakap takmanın sosyal ve dini boyutlarını toplumsal cinsiyet, çeşitlilik ve sosyal adalet kavramları çerçevesinde inceleyeceğiz. Lakap Takmanın Dinî Temeli: Kur’an’da Lakap Kur’an’da lakap takmanın doğrudan geçtiği birkaç ayet bulunmaktadır. Bu ayetlerden biri, Hücürat Suresi’nin 11. ayetinde yer alır: > “Ey iman…

Jelibon: Edebiyatın Tatlı Evrimi Kelimenin gücü, bir cümleyi, bir düşünceyi ve hatta bir dünyayı inşa etme kapasitesine sahiptir. Edebiyatçılar, her kelimenin ardında bir evrenin saklı olduğunu bilir. Peki ya tatlılar? Tatlıların da benzer bir evrimi olabilir mi? Jelibon, tatlı bir kelime gibi görünebilir ama ardında hikayesi olan bir icat var. Bütün tatlar bir anlatının parçası haline gelmişken, jelibon da bir çeşit “tatlı edebiyat” gibi, tarihsel bir dönüm noktasında şekillenmiştir. Bu yazıda, jelibonun doğuşunu ve onun edebiyatla olan derin bağlarını keşfedeceğiz. Bir Tatlı Başlangıç: Jelibonun Kökenleri Jelibon, aslında basit bir tatlıdan çok daha fazlasıdır; bir kültürün, bir dönemin ve bir yeniliğin…

Bebeklerin Kafasında Neden Boşluk Vardır? Tarihsel Bir Perspektif Geçmişi anlamak, sadece eski zamanları değil, bugün yaşadığımız dünyayı daha derinlemesine anlamamıza da yardımcı olur. Tarihçiler olarak, her bir küçük değişikliğin, toplumsal dönüşümün ve evrimsel sürecin, bugün yaşadığımız dünya üzerinde nasıl bir etkisi olduğunu araştırıyoruz. Bebeklerin kafasındaki boşluklar, bize tarihsel olarak evrimsel bir sürecin izlerini gösteren ilginç bir biyolojik fenomen. Ancak bu sadece biyolojiyle ilgili değil; aynı zamanda insanlık tarihindeki büyük kırılma noktalarının, toplumsal dönüşümlerin ve gelişim süreçlerinin bir yansımasıdır. Bebeklerin kafasında bulunan “fontaneller” veya halk arasında bilinen adıyla “başındaki boşluklar”, aslında hayati bir işlevi yerine getiriyor, fakat bu fenomenin tarihi ve…

İnme Tanısı Nasıl Konur? Siyaset Bilimi Perspektifinden Bir Analiz Toplumsal düzen, iktidar ve güç ilişkileri üzerine kafa yoran bir siyaset bilimci, genellikle toplumu belirli yapıların ve etkileşimlerin bir sonucu olarak değerlendirir. Bu yapılar, görünmeyen güç dinamikleriyle şekillenir ve bu dinamikler, bireylerin ve grupların sağlık ve yaşam standartları üzerinde doğrudan etki yaratır. Peki, sağlık gibi temelde bireysel bir mesele, toplumsal düzenin ve ideolojik temellerin nasıl bir yansıması olabilir? Özellikle inme (felç) gibi ciddi sağlık durumları söz konusu olduğunda, tanının konması sadece tıbbi bir mesele değil, aynı zamanda iktidar, toplumsal cinsiyet ve vatandaşlık anlayışlarını da sorgulayan bir konuya dönüşür. İktidar ve Sağlık:…

İletişim Nedir? Psikolojik Bir Mercek Altında Bir psikolog olarak insan davranışlarını çözümlemeye çalışırken, en çok ilgimi çeken ve insanlık tarihi boyunca hep merkezde yer alan bir konu vardır: İletişim. İnsanlar, duygularını, düşüncelerini, isteklerini ve ihtiyaçlarını başkalarına iletmek için sürekli bir çaba içindedir. Ancak iletişim, sadece kelimelerle sınırlı değildir. İletişim, bir insanın tüm varoluş biçimini, içsel dünyasını ve çevresindeki dünya ile olan ilişkisini ifade etme şeklidir. Peki, iletişim nedir? Psikolojik bir bakış açısıyla ele alırsak, iletişim sadece bilgi alışverişi değil, aynı zamanda bireylerin içsel dünyalarını birbirlerine yansıttığı ve sosyal bağlarını güçlendirdiği bir süreçtir. Bilişsel Psikoloji Perspektifi: İletişim ve Zihinsel Süreçler Bilişsel…

Nüfus Kütüğü Ne İşe Yarar? Gerçekten Gereklimiyiz? Bundan birkaç yıl önce, “nüfus kütüğü” kelimesini duyduğumda ne kadar sıradan, anlamını tam olarak kavrayamadığım ama kulağa hoş gelen bir terim gibi gelirdi. Ancak, bu terimin günümüz dünyasında ne kadar geçerli olduğuna, hatta gerçekten hâlâ gerekli olup olmadığına dair sorularım arttı. Nüfus kütüğü, insanların doğumlarından ölümüne kadar izlerini takip eden, devletin kimliklerini kaydettiği bir sistem olarak çok uzun yıllardır var. Ama çağımızda bu sistemin ne kadar etkili, güvenilir veya hatta doğru olduğu tartışılabilir. Hadi, konuyu biraz derinlemesine inceleyelim. Nüfus Kütüğünün Temel Amacı: Kimlik Belirleme mi, Yoksa Kontrol Mekanizması mı? Nüfus kütüğünün en temel…

Zayıf İradeli Ne Demektir? “Zayıf iradeli” ifadesi, kişinin kendisi için daha iyi olduğunu düşündüğü bir yönelimi, kararı ya da davranışı bilinçli olarak seçtiği halde, yine de o karara aykırı bir eyleme yönelmesi durumunu anlatır. Felsefede bu duruma karşılık gelen kavram genellikle Akrasia (Yunanca: ἀκρασία) yani “iradeksizlik”, “irade zayıflığı”dır. [1] Bu yazıda, “zayıf iradeli” olmanın ne anlama geldiğini, tarihsel kökenlerini ve günümüzdeki akademik tartışmalarını ele alacağız. Tarihsel Arka Plan Zayıf iradeli olma durumu, Batı felsefesinin başlangıcından itibaren incelenmiş bir fenomen. Örneğin Sokrates “gerçekten bildiğimiz şeyi yaparız” diyerek, insanın bilgiyle hareket ettiği varsayımını öne sürmüş; dolayısıyla, bildiğinin aksini yapan kişi aslında eksik bilgiye sahip demektedir. [2] Aristoteles…