Uzman Doktorun Ameliyat Yetkisi Var Mı?
İzmir’de yaşayan, 25 yaşında, her şeyin üzerine şaka yapmayı seven bir genç olarak hayat bazen fazlasıyla karışık oluyor. Mesela geçen gün, bir arkadaşım bana şöyle bir soru sordu: “Uzman doktorun ameliyat yetkisi var mı?”
O kadar basit bir soru gibi görünüyordu ki! Tabii ki var, dedim içimden. Ama sonra, aslında bunu gerçekten düşünmem gerektiğini fark ettim. İçimdeki ciddiyet canavarı birden devreye girdi ve o an, sıradan bir cevap vermek istemedim. Hepinizin başına gelmiştir değil mi? İnsanın aklına bazen öyle sorular gelir ki, ilk bakışta çok basit gibi görünen şeyler, aslında devasa bir kafa karıştırmaya dönüşebilir.
Hadi, bu soruyu hem ciddi hem de eğlenceli bir biçimde sorgulayalım. İzmir’in sıcak yaz akşamlarında, arkadaşlar arasında dönen muhabbetlerden biri haline gelen “uzman doktorun ameliyat yetkisi” sorusu, bazen aniden hayatı sorgulatan, bazen de kahkahalarla geçiştirilen bir konu olabilir.
Doktorun Yetişkinliğine Zorla Evet Demek
Öncelikle, her uzman doktorun ameliyat yapma yetkisi olduğunu unutmamamız gerekir. Ama şunu hemen söyleyeyim: Uzman doktor olmak başka bir şey, ameliyat yapmak ise bambaşka bir yetki ve sorumluluk. İzmir’de, aslında her doktorun ameliyat yapma yetkisi var mı, bunu anlamak için işin içine biraz daha girip incelemeliyiz. Zira sadece uzmanlık dalı, işin içine girmeye başlıyor. Kısacası, her doktor ameliyat yapabilir ama her uzman doktorun bu işi yapmaya uygun olup olmadığı, başka bir mevzu.
Bir gün hastaneye gittim, sağlık kontrolüm var ya da hastalık mı desek, bilemedim! Doktorum beraber güldük, şakalaştık, kahve içtik ve o esnada bana dedi ki: “Aslında ben de kalp cerrahıyım, biliyor musun?” O an! Kalp cerrahı mı? Gözlerim fal taşı gibi açıldı. Her doktorun da bunu söyleme yetkisi olduğunu şimdi daha iyi anlıyorum! O kadar yüksek sesle güldük ki, hemşire bile merakla başını kapıdan uzatıp bakmaya başladı.
Bir Doktorun “Evet” Dediği, Öbür Doktorun “Hayır” Dediği Ameliyatlar
Öyle ki, bir doktorun ameliyat yapma yetkisi bir çırpıda başkasına devredilebilir. Bunun için genelde bir “yetkilendirme” durumu vardır. Doktorunuz uzman olabilir, ama bu onun her hastalığı ya da her ameliyatı yapabileceği anlamına gelmez. Bazı operasyonlar için, hastane içindeki “eşdeğer” uzmanlık alanları ve en önemlisi “gerekli yetki belgeleri” çok önemlidir.
Mesela, bir doktor cerrah olabilir ama sadece diş hekimliği üzerine uzmanlaşmış bir kişi olmadan size göz ameliyatı yapamaz. Bunu anlatmaya çalışırken, tam olarak “Beyin cerrahı, göğüs cerrahı yapabilir mi?” gibi bir cümle kurduğumda, kafamı karıştıran bir şey fark ettim. Daha önce hiç düşünmemiştim!
Zaman zaman arkadaş ortamında yapmam gereken en zor şey, kendi içimdeki birilerine danışmadan bir konuda espri yapmak. Anlatabiliyor muyum? Kendi kafamda en çok şüpheyi uyandıran sorulardan biri bu!
İçimdeki “Ciddi” Kişi Yine İş Başında
Yavaş yavaş “Uzman doktorun ameliyat yetkisi var mı?” sorusunun cevabını bulmaya başladım. Uzmanlık sadece bir adım atabilme yetkisi değil. Her şey, eğitimin, deneyimin ve doğru lisansın birleşimi.
Bir diğeri de yıllık deneyim. Doktorlar, sadece bir diploma ile yetinmiyorlar. Sürekli eğitimlere katılarak uzmanlıklarını genişletiyorlar. Bir de bir uzman doktorun mezun olduktan sonra, ‘gerçek’ uzmanlık alanında çalışmaya başlaması ve deneyim kazanması gerekiyor.
Örneğin, bir kardiolog kalp ameliyatı yapmaya başladığında, bu bir sıradan uygulama değil! Saatlerce süren eğitimler, pratik deneyimler ve bir de insan hayatı var işin içinde.
Ameliyat Yetkisi: Göğüs Cerrahisi vs. Kardiyoloji
İzmir’de kafamı kurcalayan bu soruya daha fazla takılmaya başladım. Gerçekten, doktorlar arası sınır çizimleri var mı? Doktorlardan örnek vererek anlatayım: Bir kardiyolog, bir göğüs cerrahının işini yapabilir mi? Cevap basit: Genel olarak hayır.
Bir kardiyolog kalp hastalıklarıyla ilgili geniş bilgiye sahipken, bir göğüs cerrahı ise daha çok akciğer, solunum yolları gibi organlarla ilgileniyor. Yani birinden diğerine geçiş, eğitim ve sınavlarla sınırlandırılmış bir yetki meselesi.
Bunlar, kafayı karıştıran teknik detaylar! Ama hayatta bazı şeyler de böyle değil mi? Evet, teknik her şey çok güzel ama bazen bir çaydanlıkla sohbetin verdiği huzur çok daha anlamlıdır!
İç Sesimden Beni Kurtar
Ve işte, yine baş başa kaldım. İç sesimle yüzleşiyorum:
“Bunu ciddi yazman lazım, yoksa herkes senin uzmanlık konusundaki ciddi eksikliklerini sorgulayacak!”
Ama ne yapabilirim ki? İçimdeki “komik” kişiliği hep bir kenara koymak kolay olmuyor. Ne demişler? Hikaye değil, eğlence önemli.
Sonuç: Uzmanlık ve Yetki Meselesi
Yazının sonunda gerçekten anlamaya başladım ki, uzman doktorun ameliyat yapabilmesi için sadece uzmanlık diploması yeterli değil. Bunu derinlemesine düşündükçe, aslında bu işin içine çok daha fazla yetkilendirme, uzmanlık alanları, ve eğitim giriyor.
Bir doktorun sadece ameliyat yapması yetmez; doğru hastaya, doğru ameliyatı ve doğru zamanda yapabilmesi için yıllarca süren bir hazırlık dönemi gerekiyor. Bir kardiolog, göğüs cerrahı olamaz, ama işte insanın içindeki şaka yapma isteği, bazen bu tür soruları daha eğlenceli hale getiriyor.
Ve belki de bazen, sadece bir doktora şaka yapmakla kalmak da yeterli! Hadi, ne diyorduk? Her şey eğlenceli, biraz da düşünce meselesi!